وبلاگ > درویش، محمد - در چهارمین بخش از گفتار پایداری، بحث تا آنجا رسید که اشاره کردم: در اوایل دهه‌ی هفتاد میلادی، یعنی در اواخر دوره‌ی شکوفایی رشد اقتصادی درجهان، گروهی از متفکران کشورهای صنعتی توجه به این مطلب را آغاز کردند که رشد اقتصادی یک هدف نیست، بلکه به عنوان یک وسیله برای بهبود رفاه اجتماعی با کیفیت زندگی بایستی مدنظر قرار گیرد؛ رخدادی که سبب شد تا متفکران مزبور در زمینه برخی چالش‌های اقتصادی و محیط زیستی به شدت ابراز نگرانی کرده و هشدارهای تکان‌دهنده‌ای به برخی محافل و مجامع بین‌المللی ارایه دهند ...
    انتشار گزارش «محدودیت‌های‌ رشد» و تشکیل کلوپ رم درسال 1972 از نگرش فوق‌الذکر متأثر گردیده بود. شاید یکی از علل مستقیم این نگاه جدید درباره رشد اقتصادی هیجانات، توأم با نگرانی در زمینه آلودگی محیط زیست به مثابه برونداد تولید و مصرف انبوه کالاها و نیز شتاب رشد حیرت‌انگیز جمعیت در کره زمین بود؛ جمعیتی که حالا هر 17 سال یک میلیارد نفر بر شمارش افزوده می‌شد و در آن زمان از مرز 4 میلیارد نفر هم گذشته بود. تقریباً در همان زمان، لستر براون - نویسنده و آینده پژوه نامی جهان - از کتاب جدیدش با عنوان «با نان تنها» رونمایی کرده بود؛ کتابی که وقتی ژولیوس نایرره، رییس جمهور وقت تانزانیا آن را مطالعه کرد، برایش چنین نوشت: «احتمالاً از هر یکصد رهبر سیاسی جهان، دو نفرشان هم نمی‌دانند که اگر جمعیتی با نرخ رشد سه درصد در سال زیاد شود، یعنی ظرف یکصدسال، بیست برابر بر شمار نفوس آن افزوده خواهد شد. به هر حال، هرچند نفر که می‌دانستند، اکنون یک نفر به آنها اضافه شده است!» لستر براون بعدها گفت که این جمله را هرگز از یاد نبرده و نخواهد برد (صفحه 9 از کتاب نجات محیط زیست).


    علاوه براین آگاهی فزاینده از سایر «هزینه‌های رشد اقتصادی» نظیر تورم، نابرابری فزاینده بین کشورهای «دارا» و « ندار»، از خود بیگانگی اجتماعی برخی گروه‌ها و جوامع و سایر مسایل ناشی از تبعیض و تفاوت‌های اساسی بین تغییرات ساختار فنی ـ اقتصادی و ساختار سیاسی ـ فرهنگی نیز مطرح گردید. بدین ترتیب به تدریج توسعه به معنای فرآیند تغییر و تحول همه جانبه از رشد یکسویه اقتصادی متمایز گردید.
    از این‌رو توسعه نظام شاخص‌های اجتماعی و اقتصادی، برخاسته از نوآوری‌های جدید روشنفکران کشورهای صنعتی پیشرفته و سازمان‌های بین‌المللی توسعه نظیر سازمان ملل متحد، برنامه عمران و توسعه ملل متحد، سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه و نظایر آنها مطرح گردید. به تدریج برخی از کشورهای در حال توسعه نیز که دل‌نگرانی‌هایی از رشد سریع اقتصادی دهه‌های هفتادو هشتاد پیدا کرده بودند علاقمند به تدوین وتامل در زمینه شاخص‌های وضعیت اجتماعی ـ اقتصادی و روندهای مربوطه در کشورهایشان گردیدند.
    به هرحال باید اعتراف کرد که به رغم تلاش‌های قابل توجه انجام یافته تاکنون، برخی از چالش‌های مرتبط با شاخص‌های اجتماعی هنوز حل نشده است. لیکن این بدین معنی نیست که رویکرد اتخاذ شده بدون ارزش و فایده است. زیرا این رویکرد به یک پارادایم جدید علوم اجتماعی منتهی گردیده و می‌تواند فرصت‌های زیادی برای بهبود تصمیم‌سازی در همه کشورها فراهم آورد.
    فرصت‌هایی که نگارنده می‌کوشد در ادامه‌ی این سلسله نوشتارها به آن پرداخته شود ...
 
کلید واژه ها: توسعه پایدار - دوستداران محیط زیست - سازگار با محیط زیست - محیط زیست -